رفتن به محتوای اصلی
پایگاه اطلاع رسانی تازه‌های انرژی ایران (رسانه سبز)
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
چرا مسئولان مقصّر، مرد م را متهم بحران آب برمی شمرند ؟

بحران آب و پوپولیسم افراطی

بحران آب و پوپولیسم افراطی

با قاطعیت تمام می توان گفت که هیچ مسئله ای د ر ایران امروز، مهم‌تر از بحث مد یریت بحران آب نیست. این موضوع، مهم‌تر از آن چیزی است که مسئولان و مرد م تصور می‌کنند ، زیرا «جنگ آب» شروع شد ه و به‌زود ی خانگی خواهد شد . در  ٣٠‌ سال گذشته، جمعیت ایران د ر حالی ۲ برابر شد ه است که تعد اد  سد های فعال نیز به ٣٠ برابر افزایش یافته است. متهم کرد ن مرد م و فرهنگ جامعه، مردمی که قربانی این ماجرا هستند  و د ر ایجاد  این بحران نقش اند کی د ارند ، مصد اق نعل وارونه د ر بحران آب است؛ زیرا به جای پید ا کرد ن متهم اصلی، به مرد م اتهام می‌زنیم و از آنها می‌خواهیم که فرهنگ مصرفی خود  را اصلاح کنند . اگر الگوی مصرف مرد م با اشکال‌هایی هم مواجه شد ه، ناشی از حکمرانی غلط است. این مرد م ٣‌هزار‌ سال بلد  بود ند  که مصرف آب را مد یریت کنند ، با کم‌آبی کنار بیایند  و به تعاد لی پاید ار با طبیعت د ست پید ا کنند. بررسی آمارهای د قیق، نشان از آن د ارد  که هرچند  بارش د ر ٣٠‌ سال گذشته با نوسان همراه بود ه، اما به‌طور متوسط، کاهش نیافته است؛ یعنی آسمان هم جفا بر ما نکرد ه است. این د ر حالی است که یک نظام تدبیر ناتوان و ناکارآمد  د ر این ٣٠‌سال د ر حوزه آب، نه تنها تمام تد بیر و فرهنگ ٣هزار ساله ایران را از بین برد ه، بلکه انگشت اتهام را به نیز سوی مرد م نشانه گرفته است؛ یعنی همان افراد ی که متهم اصلی این بحران هستند ، امروز د ر مقام مد عی قرار گرفته‌اند  و طوری برخورد  می‌کنند  که گویی جامعه متهم است.

در حالی که معتقد م جامعه، مرد م و فرهنگ ایران، قربانی بحران آب هستند ، اما باید  توجه د اشت که مقولۀ فرهنگ، قطعا از اهمیت به سزایی برخورد ار است و باید  جد ی گرفته شود . موضوع مهم د ر این میان، آن است که امروزه د ر حوزه آب، بیماری د اریم که خونریزی کرد ه، تا یک ساعت د یگر تشنج خواهد  کرد  و به کما خواهد  رفت. پزشکی که د ر چنین شرایطی به بیمار بگوید  الگوی تغذیه تو باید  تغییر یابد ، پزشک نیست. به این واقعیت و خطر جد ّی باید  توجه د اشت که ممکن است تا ۵ سال آیند ه «جنگ آب» شروع شود . این جنگ، البته امروز هم شروع شد ه، اما اخبار آن منتشر نمی‌شود . به عبارت د یگر، جنگ آب د ر ۵‌ سال آیند ه نبردی روزانه خواهد شد . در چنین شرایطی سخن از اصلاح فرهنگ، موضوعیتی ند ارد .

بحران آب، ما را می‌برد 
به راستی مرد م چه میزان د ر مصرف کلّ آب کشور سهم د ارند ؟ براساس آمارهای رسمی، ٩٢‌د رصد  آب مصرفی د ر بخش کشاورزی و صنعتی و ٧ یا ٨‌د رصد  آن مربوط به آب شرب و مصارف شهری است. بنابراین اگر مرد م ۵٠‌د رصد  هم د ر مصرف خود  صرفه‌جویی کنند ، فقط ۴‌د رصد  از کلّ مصرف آب کم خواهد  شد . اگر به فکر از بین برد ن بحران هستیم باید  مصرف آب ٣٠‌د رصد  کاهش یابد . د ر د وران د ولت سازند گی، سد  پشت سد  ساخته شد . قبل از انقلاب، ایران ١٩ سد  د اشت که این رقم امروزه به ۶۴٧ سد  د رحال بهره‌برد اری رسید ه است. یعنی در حالی که جمعیت ما فقط ٢ برابر شد ه، سد ‌ها ٣٠ برابر شد ه اند  که البته با محاسبۀ سدهای د رحال احد اث، این عد د  به ۱۳۳۰ می‌رسد . پرسش اصلی اینجاست: «آیا مرد م تصمیم گرفتند  که این همه سد  ساخته شود ؟»
مسئلۀ اصلی، پید ا کرد ن مقصر نیست، بلکه باید  به د نبال این هشد ار بود  مباد ا کسانی که ما را به اینجا رساند ه‌اند ، د ر حوزه آب ما را گرفتارتر کنند  و طرح نویی د راند ازند ! بر همین اساس ضروری است که مسئولان با مرد م صاد قانه صحبت کنند ، زیرا سیاست‌های غلط حکمرانی د ر حوزۀ آب، ما را به این بحران رساند ه است. د ر وضعیت کنونی، متهم اصلی باید  اصلاحات را شروع کند  و فرصت، کوتاه است. البته شکّی نیست که فرهنگ نیز باید  اصلاح شود ، اما باید  گفت د ر حالی که ٣٠‌سال حکمرانی غلط د ر حوزه آب اجرا شد ه است، باید  د ر گام نخست، به این اشتباهات اعتراف و روند  فعلی متوقف شود  تا تغییر روند  برای مرد م، ملموس باشد . این د ر حالی است که هم اکنون، متهم رد یف اول، خود  مد عی است و به مرد م می‌گوید  باید  خود شان را اصلاح کنند . رفتار د ولت های گذشته د ر حکمرانی حوزه آب با همین قوانین موجود ، کشور را وارد  مرحله بحران کرد ه است. امروز هم د ر اد امۀ همین حکمرانی غلط، سیاست غلط د یگری د ر پیش گرفته و آن «لاپوشانی» است؛ یعنی سیاست گذاران ما نپذیرفته‌اند  که د ر آستانه سقوط قرار د اریم و باید  نگران بود  که بحران ما را می‌برد  و آب، ما را آب خواهد  کرد .

گرفتار د ر پوپولیسم افراطی
بحران آب د ر وضعیت کنونی، شبیه بیماری است که نیاز به جراحی د ارد . هرچند  اصراری به محاکمه مقصر د ر این زمینه ند ارم، اما به هرحال مسئولان باید  اعتراف کنند  و عمق بحران‌ها را به اطلاع مرد م برسانند . متأسفانه شیوه حکمرانی ما همیشه همراه با رود ربایستی است، یعنی د ر حوزه های اقتصاد ی و اجتماعی بسیار محتاط عمل می‌کنیم. د ر حالی که گرفتار یک پوپولیسم افراطی هستیم، همه می‌خواهند  مرد م برایشان هورا بکشند . گفتگو تا جایی تحمل می‌شود  که نقد ی وجود  ند اشته باشد ، د رحالی‌که باید  بگذاریم گفتگو وارد  مرحله نقد  شود . متاسفانه هر رئیس‌جمهوری که به سفر استانی می‌رود ، وعد ه‌ای می‌د هد  و برمی‌گرد د . آقای احمد ی‌نژاد  در سفر چهارمحال و بختیاری می‌گوید : «آب برای شما»، اکنون هم به اصفهانی‌ها می‌گویند : «چه کسی گفته زایند ه‌رود  باید  خشک باشد ؟ زایند ه‌رود  همیشه باید  سیرآب باشد ». این وعد ه ها با کدام مطالعۀ کارشناسی داد ه شد ه است؟
نظام سیاسی د ر حوزۀ آب، بد ون ترد ید  خطا کرد ه و همه د ر این خطا، د ست به د ست هم د اد ه‌اند. بعد  از جنگ، د ولت اعلام کرد  که سیاست جایگزینی وارد ات باید  مورد  توجه قرار گیرد ، یعنی به جای وارد ات، خود مان تولید  کنیم. د ر استان‌های مرکزی ازجمله اصفهان و یزد ، گند م با آبیاری بارانی کاشته می‌شود . با آب چاه هم برنج می‌کاریم. به عبارت د یگر، توسعه کشاورزی به هر قیمتی توسط همۀ د ولت‌ها اجرا شد  تا خود کفا شویم. اما به راستی چرا خود کفایی؟ ما به د نبال خود کفایی هستیم برای اینکه با کشورهای خارجی گرفتار مشکلاتی شد ه‌ایم و با آنها روابط حسنه ند اریم. تصویب قانون تبد یل شرکت‌های آب منطقه‌ای به استانی د ر دولت اصلاحات، باعث شد  هر استانی بی‌ضابطه آب برد اشت کند  و بد ین ترتیب، فرایند  از بین رفتن ذخایر آب د ر استان‌های مختلف کلید  خورد. دولت احمد ی‌نژاد  هم در‌ ۱۳۸۹، با بردن لایحه‌ای به مجلس و تصویب آن به ده ها ‌هزار چاه غیرمجاز، پروانه د اد .

جنجال د ر شهرستان‌هاست
صحنۀ اصلی جنگ های امروزین، بحران آب است و د یری نخواهد  پایید  که جنگ خانه به خانه آغاز خواهد  شد . د ر حالی که جنگ استانی چند ی است آغاز شد ه، مد ت زیاد ی است تلاش می‌کنم نشستی مشترک بین کارشناسان اصفهان و چهارمحال و بختیاری و خوزستان د ر حوزۀ آب برگزار کنم، اما آنها می‌گویند : «کتک می‌خوریم و نمی‌آییم!» جد ال میان مقامات هم که از ۱۳۸۴ و با پیش کشید ن تبد یل شرکت‌های آب منطقه‌ای به استانی، آغاز شد ه بود ، امروز به کارشناسان رسید ه است، تا جایی که د یگر فضای گفتگو هم بین آنها شکل نمی‌گیرد . د ر برخی از شهرها وقتی همسایه‌ای موتور پمپ را روشن می‌کند ، فشار آب برای دیگر همسایه کاهش می‌یابد  و موجب اعتراض می‌شود. شد ت این مسئله فعلاً کم است، اما زمانی خواهد  رسید  که این اعتراض‌ها وارد  مرحلۀ بحرانی خواهد  شد ؛ یعنی وقتی د ر هر محله ٢٠ پمپ آب نصب شود ، موضوع جد ی‌تر خواهد  شد . این موضوع شاید  د ر تهران به د لیل فشار بالای آب مهم نباشد ، اما د ر شهرستان‌ها مشاجره‌های لفظی آغاز شد ه و د رصورت تد اوم، جد ی‌تر هم خواهد  شد . فراموش نکرد ه‌ایم که وقتی کشاورزان اصفهان جلو انتقال آب به یزد  را گرفتند ، ماجرا خشن شد .

دسته‌بندی‌ها

شخصیتها: 
جغرافیایی: 
۴۹