رفتن به محتوای اصلی
پایگاه اطلاع رسانی تازه‌های انرژی ایران (رسانه سبز)
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
هشد ار سازمان ملل د رمورد  مد یریت بهینۀ منابع آب

اهد اف توسعۀ هزاره برمبنای چرخـۀ آب

اهد اف توسعۀ هزاره برمبنای چرخـۀ آب

 حد ود  ۱۵ سال د یگر و تا قبل از ۲۰۳۰، زمین با کسری ۴۰ درصدی آب مواجه خواهد  شد ، مگر اینکه ما بتوانیم نحوه مد یریت منابع باارزش آب را به‌طور فوق‌العاده‌ای تغییر د هیم. این یک نتیجه‌گیری غیرقابل اجتناب است که گزارش توسعه جهانی آب سازمان ملل د ر ۲۰۱۵ (آب برای جهانی پاید ار) به آن رسید  و به همین مناسبت روز ۲۲ مارس را روز جهانی آب نام گذاشته‌اند . این گزارش که توسط برنامه جهانی ارزیابی آب از طرف بخش آب سازمان ملل UN-Water منتشر شد ه است، به شد ت بر این موضوع تاکید  د ارد  که تغییر در روش مصرف و مد یریت این منابع حیاتی بسیار ضروری است، به طوری که سازمان ملل اهد اف توسعه پاید ار خود  را بر اساس آن د وباره تنظیم می‌کند . گزارش «توسعۀ جهانی آب» سازمان ملل، نتیجۀ همکاری بین ۳۱ آژانس سازمان ملل و ۳۷ شریک بین‌المللی است که بخش آب سازمان ملل (UN-Water) را می‌سازد . این گزارش را برنامه ارزیابی جهانی آب (WWAP) به میزبانی یونسکو تهیه کرده است که حاوی شرح کامل جزئیات و د ربرگیرند ه تمامی موارد  مرتبط با منابع آب تا ۲۰۱۲ است که هر ۳ سال یکبار منتشر می شد  و از ۲۰۱۴ تبد یل به گزارش سالانه شد ه است.
آچیم استینر، دبیرکل و مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل با اشاره به اینکه پیامد ها و آثار منفی فزایند ه‌ای که بر منابع آب ما وارد  می‌شود  تقریبا برای همه محسوس است، می گوید : «این موضوع، تمام شئون زندگی بشر را فراگرفته و د غد غه های بسیاری را به د نبال د اشته است؛ از ناامنی غذایی، بیماری، اکوسیستم‌های رو به زوال، تلفات در گوناگونی حیات،‌ کاهش بهره‌وری اقتصاد ی و به مخاطره افتاد ن حیات دریایی تا کاهش توریسم و بسیاری از مسائل د یگر.»
او اد امه می د هد : «د امنۀ این مسائل تا آنجا گسترد ه شد ه که درمان این بیماری به‌صورت بخش‌بخش و جزء به جزء نخواهد  بود  و بد ون ترد ید ، رویکرد ی یکپارچه کلید  حل مشکل است، چون راه‌حل‌هایی که چالش‌های زیست‌محیطی را هد ف قرار د اد ه‌اند ، اگر مفید  باشند ، ‌حتما باید  مسائل مربوط به اقتصاد  و اجتماع را نیز د رنظر بگیرند . تمامی کشورها، ‌مناطق و سازمان‌ها باید  تلاش‌های خود  را به‌هم پیوند  د هند  تا رویکرد هایی یکپارچه برای مد یریت زنجیره‌ای منابع آب د ر جهت حل چالش‌های پیش‌رو به‌کار گیرند .»
ایرینا بوکووا، مد یر عمومی یونسکو نیز با اشاره به اینکه منابع آب، عناصر عملیاتی کلید ی د ر پیکار با فقر هستند ، معتقد  است: «اخیراً مشاهد ه شد ه که خود  آب نیز قربانی توسعه شد ه است؛ زیرا آب به‌طور مستقیم آیند ه ما را تحت سلطه خود  د ارد . بنابراین ما مجبوریم روش‌های سنجش، مد یریت و مصرف این منبع را تغییر د هیم، هرچند  که نیازمان رو به افزایش است و منابع آب زیرزمینی‌مان رو به نابود ی.»
او تأکید  د ارد  این موضوع، د رخواستی است که آخرین ویرایش گزارش توسعه جهانی آب سازمان ملل د ارد : «جامعه جهانی ملزم به ترسیم یک برنامه جد ید  توسعه‌ است تا جانشین اهد اف توسعه هزاره شود .»
د ر همین راستا، میشل جارود ، رئیس بخش آب سازمان ملل و د بیرکل سازمان جهانی هواسنجی نیز با اظهار نگرانی د ر این‌خصوص می‌گوید : «یک وفاق بین‌المللی وجود  د ارد  که آب و بهد اشت لازمه رسید ن به اهداف توسعه پاید ار هستند . اینها خود  به‌صورتی غیرقابل تفکیک با تغییرات اقلیم، کشاورزی، امنیت غذایی، سلامتی، انرژی،‌ جنسیت و آموزش پیوند  یافته‌اند  و اکنون ما باید  به‌د نبال قابلیت اند ازه‌گیری، سنجش و پیاد ه‌سازی آن باشیم.»

تقاضای آب برای کالاهای صنعتی رو به افزایش است که به‌نوبه خود  فشار بیشتری بر منابع آب وارد  می‌کند . پیش‌بینی می‌شود  بین سال  های۲۰۰۰ و ۲۰۵۰ تقاضای آب صنایع تا ۴۰۰ د رصد  افزایش یابد .

نیاز رو به افزایش
‌هند وستان د ر ۱۹۶۰، یک میلیون چاه آب د اشت که د ر ۲۰۰۰ این عد د  را به ۱۹ میلیون چاه مکانیزه و غیرمکانیزه رساند . این آشوب تکنولوژیکی نقش بسیار مهمی د ر مبارزات کشور علیه فقر د اشت اما پیامد  توسعه آبیاری به نوبه خود  ایجاد  تنش‌های آبی عمد ه د ر بسیاری از نقاط کشور چون ماهاراشترا و راجستان بود . این مثال‌ها به تنهایی پیچید گی ارتباط بین د سترسی به آب و توسعه را تشریح می‌کنند . از آنجا که آب امری ضروری برای رشد  اقتصاد ی و مبارزه با فقر است، خود  به‌طور مستقیم تحت تاثیر توسعه اقتصاد ی است. به منظور یافتن راه‌حلی برای این معما، باید  به‌د نبال کشف تعاد لی بین منابع و تقاضای آب باشیم، اما ما از این تعاد ل بسیار د وریم. باوجود  پیشرفت های شایان توجهی که اخیرا حاصل شد ه است، هنوز ۷۴۸ میلیون نفر به منابع آب آشامید نی بهبود  یافته د سترسی ند ارند  و آنها که بد واً تحت تاثیر قرار می گیرند  فقرا،‌ سطوح پایین اجتماع و زنان هستند .
د رعین حال زمین پیش از این، چنین عطشان نبود . برای رفع نیازهای این جمعیت د ر حال رشد ، کشاورزی و بخش انرژی تولید  خود  را بیشتر و بیشتر کرد ه‌اند . از امروز تا ۲۰۵۰، کشاورزی که بیش از همه آب مصرف می‌کند ، باید  ۶۰ د رصد  غذای بیشتری تولید  کند ، این رقم د ر کشورهای توسعه‌یافته به ۱۰۰ د رصد  می‌رسد . تقاضای آب برای کالاهای صنعتی هم رو به افزایش است که به‌نوبه خود  فشار بیشتری بر منابع آب وارد  می‌کند . پیش‌بینی می‌شود  بین ۲۰۰۰ و ۲۰۵۰ تقاضای آب صنایع تا ۴۰۰ د رصد  افزایش یابد . اما هرچند  تقاضا برای آب به شد ت افزایش یافته است و پیش‌بینی می‌شود  که تا ۲۰۵۰ این میزان تا ۵۵ درصد  بالا رود  و پیش از این هم ۲۰ د رصد  منابع زیرزمینی از رمق افتاد ه‌اند ، هنوز هم این منابع به‌طور پاید ار مد یریت نمی‌شوند . آبیاری مفرط محصولات کشاورزی، انتشار کنترل‌نشد ه آفت‌کش‌ها و مواد  شیمیایی به منابع آب و فقد ان تصفیه فاضلاب که د ر ۹۰ د رصد  کشورهای د رحال توسعه به همین منوال است، همه گواه چنین وضعی هستند .

فشاری که توسعه بر آب وارد  می‌سازد 
هزینه‌های زیست‌محیطی چنین عملیات‌هایی بسیار بالاست، یعنی همراه با آلود گی آب و ضایعاتی بسیار خواهد  بود . د ر د شت چین شمالی، آبیاری بی‌حد ّ و حصر باعث سقوط سطح ایستایی آب تا ۴۰ متر شد ه است. هزینه‌ زیست‌محیطی گاه به صورت خسارت‌های غیرقابل برگشت به اکوسیستم د ر سراسر د نیا به‌ویژه د ر تالاب‌ها و نواحی ساحلی بروز می‌کند . همین امر باعث کاهش توانایی آنها د ر ایفای نقش‌ خود  به‌صورت یک اکوسیستم حیاتی خواهد  شد . تغییرات اقلیم این فشار را بیشتر خواهد  کرد . تغییرات روبه افزایش د ر بارش و افزایش د ما باعث تبخیر و تعرق بیشتر توسط گیاهان خواهد  شد . د ر این اثنا، بالا آمد ن سطح آب د ریاها تهد ید ی برای آب‌های زیرزمینی نواحی ساحلی است. همچون کلکته د ر هند ، شانگهای د ر چین و د اکا د ر بنگلاد ش،‌ د یگر شهرها نیز پی می‌برند  که آب‌های زیرزمینی‌شان آلود ه به آب نمک شد ه است. این منظره د ر جزایر اقیانوس آرام د ر تووالو و ساموآ که سکنه آنها برای رفع نیازهای خود  عموماً وابسته به آب وارد اتی هستند  نیز د ید ه می‌شود ، آب زیرزمینی آنها نیز به شد ت شور شد ه است. طبق گفته نویسند گان این گزارش، این فشار رو به رشد  بر منابع آبی احتمالاً منجر به رقابت بین بخش‌ها، ‌نواحی و ملت‌ها خواهد  شد . بنابراین زمان تغییر روش‌ ما د ر ارزیابی، مد یریت و مصرف این منبع فرا رسید ه است، این گزارش بر نقاط ضعف ما د ر مد یریت آب تاکید  د ارد . آب د ر مقایسه با قیمت واقعی آن بسیار ارزان است و برعکسِ انرژی و صنعت، د ر تصمیم‌گیری‌ها د خالت د اد ه نمی‌شود . به‌طور کلی، تصمیم‌گیری برای تعیین مقد ار مصرف آب برعهد ه تعد اد  محد ود ی از بازیگران این عرصه، عام و خاص، هست و بر اساس د ستوراتی منطقی برپایه اهد افی کوتاه‌مد ت و نه با د رنظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی صورت می‌گیرد .

قلمرو اخلاقی توسعه پاید ار
گزارش بر نقش مقامات د ر نفوذ بر گزینه‌هایی اسراتژیک تاکید  می‌کند  که آیند ه‌ای د یرپای را برای منابع آب‌مان رقم می‌زند . به‌ویژه این گزارش بر محد ود یت توسعه نیروگاه‌های برق حرارتی تاکید  د ارد  که امروزه ۸۰ د رصد  الکتریسیته ما را تولید  کرد ه و مقاد یر معتنابهی آب مصرف می‌کنند . این امر با اعطای کمک‌های مالی برای پروژه‌های تولید  انرژی‌های تجد ید پذیر مثل باد  و خورشید ی امکان پذیر است، پروژه‌هایی که هنوز هم تا حد ود ی گران قیمت هستند . از طرفی می‌توان از کشاورزانی تقد یر کرد  که از روش‌های آبیاری پربازد ه استفاد ه می‌کنند . به عنوان مثال د ر کشوری خشک و کم آب مثل قبرس، کمک‌های مالی این چنینی نگرش کشاورزان را د ر مورد  تکنیک‌های آبیاری عوض و به روش‌هایی با مصرف آب کمتر سوق د اد ه است.
گذار به‌سوی مد ل‌های پاید ار تولید  هزینه‌بر است، اما گزارش به این نکته اشاره د ارد  که این سرمایه‌گذاری‌ها بخشی از قلمرو اخلاقی هستند . د ر حقیقت، مطالعات نشان د اد ه هر د لاری که برای حفاظت از یک حوضه آبریز سرمایه‌گذاری می‌شود  تا ۲۰۰ د لار د ر تصفیه آب صرفه‌جویی می‌کند . بنابراین زمانی که سالانه ۲۳۵ هزار د لار برای بهینه‌سازی تصفیه‌ زاید ات لازم است تا مرد اب ناکیووبو د ر اوگاند ا از نظر اکولوژیکی به حیات خود  اد امه د هد  و بتواند  وظیفه پاک‌سازی آب برای کامپالا را انجام د هد ، سالانه ۲ میلیون د لار ایالات متحد ه ارزش خواهد  د اشت. د ر نیویورک، مد یریت حوزه آبریز بالاد ست رود خانه سالانه باعث ۳۰۰ میلیون د لار صرفه‌جویی شد ه است. تلاش‌هایی که بعضی از کشورها د اشته‌اند  نشان می‌د هد  مد یریت بهتر و استفاد ه بهینه از آب حتی د ر کشورهای د ر حال توسعه هم امکان‌پذیر است. د ر این مورد  می‌توان به مسئولان آب «فوم پِن» د ر کامبوج اشاره کرد . این سازمان زمانی متهم به رشوه‌خواری شد  و د ر شرف ورشکستگی بود  که تبد یل به یکی از تامین‌کنند گان عمد ه آب د ر جهان شد . این سازمان، اتلاف آب را از ۶۰ د رصد  ۱۹۹۸ به ۶ د رصد  ۲۰۰۸ رساند  که برابر با کل منابع آب سنگاپور است.

 

تغییر نگرش به چرخۀ آب
با قبول اهد اف توسعه پاید ار سازمان ملل، گزارش بر این نکته اشاره د ارد  که لازم است یک هد ف کامل به آب اختصاص یابد . استد لال آن این است که تمرکز باید  از آب آشامید نی و بهد اشتی د ر اهد اف توسعه هزاره به مد یریت جهانی چرخه آب تعمیم د اد ه شود . این اهد اف پیشنهاد ی د ر پی نظارت، کیفیت آب، مد یریت پساب و پیشگیری از بلایای طبیعی است. اهد اف توسعه پاید ار د ر پاییز ۲۰۱۵ د ر مجمع عمومی سازمان ملل نهایی خواهد  شد .

دسته‌بندی‌ها

شخصیتها: 
۴۹