رفتن به محتوای اصلی
پایگاه اطلاع رسانی تازه‌های انرژی ایران (رسانه سبز)
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی
اخبار و مقالات نفت، گاز، پتروشیمی و حوزه انرژی

برای قراردادهای نفتی شتاب کنید

سجاد عالی‌زاده، تحلیلگر حوزه انرژی

‌با روند تنوع بخشی به منابع انرژی و حرکت به سمت انرژی‌های پاک و سبز در اثر الزامات پیمان‌های زیست محیطی توکیو و پاریس و هم افزایش آگاهی و خواست عمومی مردم، به نظر می‌‌رسد در افق دو دهه آینده، شاهد کاهش سهم نفت از سبد انرژی جهانی خواهیم بود و در بهترین حالت، نفت با قیمت‌های پایین‌تری سهم خود را در کوتاه مدت حفظ خواهد کرد. نتیجه هر دو حالت آن است که عرضه نفت بر تقاضای نفت پیشی خواهد گرفت.

‌اما در مقابل سهم گاز طبیعی در افق دو دهه آینده رو به افزایش خواهد بود. بخشی از سهم زغال سنگ و بخش کمتری از سهم نفت را در اختیار خواهد گرفت.

‌با دورنمای افزایش تدریجی قیمت گاز در دودهه آتی، قراردادهای IPC منعقدشده (توتال و فاز ۱۱) و شونده (آتی) در بخش‌های گاز و میعانات گازی، تقریبا از هیچ ریسک بازگشت سرمایه‌ای برخوردار نخواهد بود و در بدبینانه ترین سناریوها، پیمانکاران قراردادهای گازی اصل و سود مورد انتظار سرمایه به کارگرفته خود را کسب خواهند کرد و از مزایای دستمزد به ازای واحد تولید محصولات (گاز و میعانات گازی) هم برخوردار خواهند بود.

سود واقعی پیمانکاران گازی در طول ۲۰ سال توسعه و بهره‌برداری، از دو برابر اعلامی نیز فراتر رفته و از چهار برابر اصل سرمایه نیز عبور خواهد کرد.

‌البته با توجه به افزایش مورد انتظار قیمت گاز طبیعی در جهت معکوس قیمت نفت در میان مدت، سود ما هم به‌عنوان دارنده مخازن گازی بیشینه خواهد شد و با توجه به آن که بازیافت ‌سرمایه‌گذاری پیمانکاران از محل حداکثر۵۰ درصد تولیدات میدان خواهد بود، ترکیب وزنی سهم‌شان از محل کل تولیدات، کمتر از رقم برآوردی فعلی هم خواهد شد. هرچند مشوق‌های افزایش تولید پیش بینی شده طی دوران بهره‌برداری اضافه بر ‌سرمایه‌گذاری توسعه‌ای شان، این چنین قراردادهایی را برایشان بسیار جذاب و سودآور کرده است.

به نوعی، قراردادهای گازی، قراردادهایی «برد- برد» به تمام معنایند.

‌با دورنمای کاهش قیمت نفت در دو دهه آتی، قراردادهای IPC در بخش نفتی‌ برای ما به‌عنوان دارنده مخازن، قراردادهایی فوق‌العاده سودآور است.

به دو دلیل:

در بدبینانه‌ترین سناریوها، قیمت نفت به کمتر از ۱۰ دلار در دو دهه آتی سقوط می‌‌کند. آنگاه با شرط تعبیه شده در این قراردادها مبنی بر بازیافت اصل و سود مورد انتظار ‌سرمایه‌گذاری‌ها از محل حداکثر۵۰ درصد تولیدات میدان، دریافت «همه» اصل و سود توافق شده پیمانکاران نفتی با ریسک مواجه خواهد شد. ضمنا این ریسک، ضرورت نظارت موثر بر بهره‌برداری میادین نفتی را در راستای تولید صیانتی از مخازن توسط پیمانکاران را از طرف ما دوچندان خواهد کرد.

با کاهش قابل انتظار قیمت نفت در دو دهه آتی، دستمزد تعیین شده برای تولید واحد محصول (نفت) که تابعی است از قیمت روز نفت؛ چه بسا دیگر مشوق جذابی نخواهد بود.

چون هزینه‌های بهره برداری مستقل از قیمت بازاری نفت است ولی دستمزدهای تولید و بهره‌برداری، تابعی از قیمت بازاری روز نفت خواهد بود. به این اضافه کنید که هزینه‌های بهره‌برداری دارای شیب مثبت ولو ملایم خواهند بود و قیمت‌های نفت دارای شیب منفی ولو ملایم و پرنوسان.

‌ذکر این نکته واجد اهمیت بسیار است که شرکای ایرانی این چنین قراردادهایی، در تعیین سهم شراکت چنین قراردادهایی، سهم‌های بیشتری از بهره‌برداری را به نسبت بخش توسعه میدان نپذیرند. چه که در غیر این صورت، بازگشت سرمایه آنها با ریسک جدی مواجه خواهد شد. به بیان ساده، شرکای خارجی ریسک قراردادهای نفتی را به شرکای داخلی شان منتقل نکنند.

‌از این جنبه، قراردهایIPC در قیاس با تیپ قراردادی مناطق نفت خیز جنوب- که بخشی از اجرا و بهره برداری را در شمار مسئولیت‌های کارفرما نگه داشته است- ، به مراتب سودآورتر خواهند بود.

جمع بندی این بحث آن است که قراردادهایIPC در بخش تولید نفت در قیاس با بخش تولید گاز، برای ما به عنوان دارنده مخازن بسیار سودآورتر‌ خواهد بود به علت آن که ریسک واقعی و محتمل- به شرح توضیحات پیش گفته- تنها در بخش قراردادهای نفتی خواهد بود. قابل انتظار است که در میان مدت، تمایل به ‌سرمایه‌گذاری نفتی کمتر هم خواهد شد.

البته که این گزاره نافی ضرورت ‌سرمایه‌گذاری آنی در میدان‌های گازی مشترک نیست. چه که در همین نوشتار، از افزایش سهم و قیمت گاز طبیعی در سبد انرژی جهانی سخن گفته‌ایم.

مراد آن است که جذابیت‌های ‌سرمایه‌گذاری در نفت نسبت به گاز به خاطر ریسک محتمل کاهش قابل توجه حاشیه سود، رو به کاهش است. پس هرچه زودتر، بهتر!

دسته‌بندی‌ها

۴۹