رفتن به محتوای اصلی

غذاهای محلی زنجان | خوشمزه گردی در گوشه ای از ایران

برخی از غذاهای سنتی ایرانی این روزها به دست فراموشی سپرده شده اند و دیگر کسی به فکر تهیه ی آن ها نیست. برای آن که یادی از این اغذیه محلی کرده باشیم، این بار به سراغ استان زنجان می رویم تا از آش ها و خوراک سنتی مردم این خطه اطلاعاتی جامع، گردآوری کنیم. به دلیل اقلیم سرد این استان، غذاهای محلی زنجانی ها اغلب به صورت آش یا خوراک ها هستند و با طعم لذیذشان، در شب های طولانی زمستانی می توانند کانونی گرم برای خانواده ها بسازند. برای چشیدن طعم خوشمزه های زنجانی، با ما همراه شوید...

غذاهای محلی زنجان | خوشمزه گردی در گوشه ای از ایران

غذاهای محلی زنجان | خوشمزه گردی در گوشه ای از ایران

استان های مختلف ایران، هر یک با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقلیم حاکم در آن ها، برای رشد و پرورش محصولات دامی و گیاهی خاصی مناسب هستند و به همین علت مردم هر خطه ی این سرزمین، عادات غذایی متفاوت با یکدیگر دارند. ذائقه ی ساکنان هر ناحیه از کشور را می توان با مطالعه ی غذاهای سنتی آن ناحیه و خوراکی هایی که بیشتر در میان مردمش رواج دارند، بهتر شناخت. در طول تاریخ عوامل گوناگونی بر نحوه ی پخت اغذیه ایرانی تاثیر گذاشته اند؛ اما نهایتا دستور کلی طبخ غذاهای محلی، یادگاری است که ما از گذشتگانمان به ارمغان داریم و باید در حفظ و نگهداری این یادگار فرهنگی، کوشا باشیم. اما این روزها ما با رواج فست فودهای غیر ایرانی، از طعام سنتی کشورمان غافل گشته ایم و نمی دانیم که با فراموشی شیوه های سنتی آشپزیمان، نه تنها سلامتی، بلکه بخشی از تاریخ و فرهنگمان را از دست می دهیم. به امید آن که از فراموشی هرچه بیشتر خوراک ایرانی جلوگیری شود. مصمم شدیم تا به یکی از استان های کشور سفر کنیم و اطلاعاتی جامع درباره ی غذاهای سنتی آن به دست آوریم.

استان زنجان که از مناطق سردسیر شمال غربی ایران است، خوردنی های محلی فراوانی دارد که در کمال تاسف برخی از آن ها مهجور واقع شده و از یادها رفته اند. مواد اولیه ی غذاهایی که مورد استفاده ی بومیان زنجان قرار می گیرند، همگی طبیعی، تقویت کننده و سالم هستند و برای سلامت بدن ما بسیار مفید. 

در ادامه با کارناوال همراه و همسفر شوید تا به زنجان سفر کنیم و گشتی خوشمزه در این استان بزنیم.

جغول بغول زنجان
photo by Mr Taster

۱- جغور بغور

خوراک جغور بغور یا با تلفظی دیگر جغول بغول از خاص ترین غذاهای محلی زنجان به شمار می رود. طبخ سریع و آسان و طعم دل انگیز این خوراک آن را در بسیاری از شهرهای ایران به غذایی محبوب تبدیل کرده است. در این غذا جگر سیاه و سفید را خرد کرده و به همراه پیاز و سیب زمینی سرخ می کنند. بعضی ها علاوه بر نمک و فلفل تنها به افزودن زردچوبه اکتفا می کنند؛ اما در بیشتر موارد مخلوط جگر و سیب زمینی و پیاز، با رب یا رب انار تفت داده می شود.

شاید جالب ترین نکته در مورد جغور بغور، رایج بودن سرو آن به عنوان وعده ی صبحانه باشد. اگر سری به زنجان بزنید، هنگام صبح دکه ها و رستوران های بسیاری را خواهید دید که جغور بغور داغ و خوش طعم را به دست مشتری می رسانند.

۲- خورش آلوچه با مرغ

خورش یا خورشت آلوچه با مرغ یکی از اصیل ترین خوراک های سنتی استان زنجان به حساب می آید و طعم بسیار لذیذش را مدیون آلوهایی است که هنگام طبخ، در آن می ریزند. این غذا مانند سایر خورش ها با برنج سرو می شود و عطر و بویی بسیار دلچسب دارد.

برای درست کردن این غذای خوشمزه، مرغ و پیاز را خوب تفت داده و با هویج و قیسی آلو که از پیش سرخ شده، مخلوط می کنند و سپس با رب، رنگ و طعمی ویژه به آن می بخشند. آلوی به کار رفته در این خورش عموما آلوی برغان است که طعم و کیفیتی بی نظیر دارد و تاثیر شگرفی بر طعم خورش می گذارد.

خورش مرغ با آلوچه
 
خورش مرغ با آلوچه زنجان
 

۳- پیازو

با رواج فست فودها و اغذیه غربی، برخی طعام ایرانی از جمله پیازو، به مرور فراموش شدند. این غذا که خیلی ها حتی تا به حال اسمی از آن نشنیده اند، یکی از قدیمی ترین و خوشمزه ترین غذاهای استان سردسیر زنجان است که ظاهری شبیه به آش یا اشکنه دارد. 

سال ها پیش زنان غیور زنجانی برای دلنشین نمودن شب های دراز و سرد زمستان، با پیاز، گردو، گوشت، گوجه فرنگی، عدس، لپه، برگه ی زردآلو و سیب زمینی غذایی که در واقع یک اثر هنری است، می پختند و با طعم لذیذ آن، خانواده را دور هم و زیر کرسی جمع می کردند. اما متاسفانه این روزها دیگر به ندرت شاهد پخته شدن این غذا در میان خانواده های ایرانی هستیم.

پیازو
 
پیازو
 

۴- بوغدا آشی

بوغدا در زبان ترکی به معنای گندم و بوغدا آشی به معنای آش گندم است. این آش خوشمزه، عصرانه یا شامی بسیار مناسب برای شب های زمستان و دورهمی های خانوادگی به شمار می رود. برای پخت آن ابتدا گندم و حبوبات را خوب خیس می دهند و پس از آن که این مواد به آرامی در آب شروع به پختن کردند، اسفناج های درشت و تازه را به همراه ادویه داخل دیگ می ریزند.

آش گندم یا بوغدا آشی علاوه بر طعم خوش، سرشار است از ویتامین ها و املاحی مانند A,B,C,E، کلسیم، پتاسیم، آهن و ید.

۵- آش ترش

آش ترش زنجان از آن آش هایی است که با ظاهر خوش رنگ و لعابش حسابی اشتهای بیننده را بر می انگیزد. هر آنچه که فکرش را بکنید در این آش پیدا می شود؛ از حبوباتی چون عدس و نخود و لوبیا گرفته تا سبزی و سیب زمینی و هویج و این ها تازه تمام مواد تشکیل دهنده ی آش لذیذ زنجانی ها نیستند! سیر و سرکه و شکر و پیاز و جو پرک و لبو و آلوچه هم در طی مراحل پخت به این غذا اضافه می شوند و از آن معجونی کامل با مجموعه مواد مورد نیاز بدن انسان می سازند.

البته اضافه کردن لبو به آش در صورت تمایل آشپز است و اجباری نیست اما رنگ و طعمی بینظیر به عصرانه ی شما خواهد بخشید.

۶- آش شیر

آش شیر نام یک آش فوق العاده ی دیگر از دیار زنجان است. این آش با استفاده از گندم و حبوبات خیس داده شده، شیر و نخود تهیه می شود.

برای تهیه ی آش شیر، ابتدا حبوبات و گندم طبخ می شوند و سپس شیر به آن ها اضافه می گردد. در انتها برای طعم بهتر و تزئین آش، کشمش و گردوی فراوان روی آن می ریزند و سرو می کنند. ترکیب شیر و گردو و کشمش، به این آش طعمی فوق العاده می بخشد.

آش شیر
 
آش شیر زنجان
 

۷- شش انداز

 شش انداز غذایی بسیار مقوی است که با فرهنگ و رسوم کشورمان پیوندی نزدیک دارد. این غذا بیشتر در شب چهارشنبه سوری طبخ می شود تا خوشی مردمان استان زنجان را تکمیل کرده و طعمی لذیذ به آن ها عیدی دهد.

اگر دوست دارید طعم این خوراک محلی را بچشید، باید خرما و گردو و کشمش را به خوبی با پیاز بپزید و سپس تخم مرغ هایی که در ظرفی دیگر کاملا هم زده اید، به مواد تفت داده شده بیفزایید. برای تزئین هم گردو، کشمش و اندکی شیره ی انگوی روی شش انداز بریزید تا وعده ای خوش مزه برای شب چهارشنبه سوری داشته باشید.

۸- کله جوش 

کله جوش غذایی است که در بسیاری از استان های کشور مورد استفاده قرار می گیرد و هرجا دستور پخت خاص خودش را دارد. مردم زنجان در این غذا از گوشت و قارچ نیز استفاده می کنند. برای تهیه ی یک کله جوش زنجانی خوشمزه باید گوشت و قارچ را همراه با پیاز و سبزیجات معطر دلخواهتان تفت دهید و سپس نخود و عدس را با آب فراوان به مواد قبلی بیفزایید. در نهایت نیز تخم مرغی را با ماست و کشک هم زده و به کله جوشتان اضافه کنید. این خوراک خوشمزه، برای روزهای سرد زمستان بسیار مقوی است.

۹- کشک بادمجان

با شنیدن نام کشک بادمجان، خیلی از ما به یاد شهرهای شمالی کشور می افتیم و این غذا را متعلق به آن خطه می دانیم؛ در صورتی که مردم استان زنجان نیز، با دستور پختی متفاوت، این غذا را طبخ می کنند.

بانوان زنجانی برای تهیه ی کشک بادمجان زنجان، بادمجان سرخ شده را همراه با کشک، له می کنند و سپس روی آن را با گوشت چرخ کرده، پیاز و سیری که هر یک پیش از این به طور جداگانه سرخ شده اند، می پوشانند؛ از نعنا داغ و گردو نیز برای تزئین این خوراک استفاده می کنند.

کشک بادمجان زنجان به علت داشتن کشک، گردو و بادمجان فراوان منبع تغذیه ای مفید به شمار می رود.

کشک بادمجان زنجانی
 
کشک بادمجان
 

۱۰- حلیم

اهالی استان زنجان برگزارکنندگان یکی از با شکوه ترین مراسم عزاداری امام حسین در میان شهرهای ایران هستند. در راستای این موضوع، پخت حلیم در ایام محرم به صورت گسترده در میان زنجانی ها رایج است.

بسیاری از مناطق کشورمان به طور مشترک از یک دستور پخت حلیم استفاده می کنند؛ به این صورت که گوشت و گندم را با آب و پیاز طبخ می پزند و می کوبند تا جایی که کش بیاید. هنگام خوردن نیز دارچین و شکر به آن می افزایند و با نان سرو می کنند.

۱۱- علم سلات

یکی دیگر از غذاهای بسیار قدیمی استان زنجان که عموما در ابهر پخته می شده، علم سلات است. این غذا از گوشت، گندم، نخود، لوبیا، عدس، هویج، جغندر، فلفل، سیب زمینی، روغن، زردچوبه، زردآلو و آلوچه تشکیل می شود. در قدیم مواد ذکر شده را با هم می پختند، در خمره ای سفالی می ریختند و در آن را با خمیر مسدود می کردند؛ سپس با پختن آن در تنور، صبحانه ای جانانه برای فصل زمستان مهیا می نمودند. این روزها اما به ندرت شاهد طبخ علم سلات هستیم.

متاسفانه تصویری از این غذای محلی در دست نیست.

۱۲- سایر غذاها

علاوه بر تمامی موارد ذکر شده، پخت چند غذای دیگر نیز در استان زنجان از دیرباز رواج دارند که دستور پختشان با شیوه ای که در استان های دیگر برای طبخ این اغذیه به کار می رود، یکسان است؛ به همین علت ما تنها به معرفی این چند بسنده می کنیم.

*آش رشته: این آش در تمامی نقاط ایران مورد استقبال مردم قرار می گیرد و در استان زنجان هم بسیار محبوب است.

*کوفته ترکی: این غذا بیشتر با نام شهر تبریز مشهور است؛ اما باید بدانیم که ساکنان استان های دیگر نیز، از جمله زنجان، نسبت به پخت آن اقدام می کنند.

*مرصع پلو: پلویی است شیرین با ظاهری بسیار اشتها برانگیز که از قدیم الایام در نقاط گوناگون ایران طبخ می شده است.

سخن آخر

به زنجان، دیار غیور مردان و شیر زنان رفتیم تا با اغذیه محلی مردمش آشنا شویم و بخشی مهم از فرهنگ آنان را بشناسیم؛ تا شاید این امر سبب شود خوراک فراموش شده ی کشورمان را از فراموشی نجات دهیم و آن ها را جایگزین رژیم غذایی ناسالم این روزهایمان کنیم.

آیا تا به حال غذاهای محلی زنجان را چشیده اید؟

چه نظری در مورد این فهرست دارید؟

خاطراتتان از سفر به استان زنجان را با ما در میان بگذارید.

ورود به صفحه اختصاصی راهنمای سفر به زنجان
دیدگاه ها : ۰
account_circle
email

لطفا منتظر بمانید ....